Bardzo duży obszar obejmujący 25 gmin leżących w obrębie 3 powiatów województwa śląskiego przy granicy z Czechami.
MOF Rybnika w liczbach:
| Liczba mieszkańców | 605 623 |
| Liczba gmin | 25 |
| Powierzchnia (km2) | 1 353 |
| Liczba miejscowości | 141 |
Obszar położony w najbardziej rozwiniętym gospodarczo obszarze Polski. Historycznie związany z istniejącymi złożami węgla kamiennego oraz powstałych i funkcjonujących na bazie surowcowej firm przemysłowych. Z uwagi na położenie w sąsiedztwie Katowic, poza funkcją przemysłową ma duże znaczenie dla sektora nowoczesnych usług biznesowych. Miasto Rybnik, oprócz funkcji miasta powiatowego, pełni także funkcje o znaczeniu subregionalnym – dla zachodniej części województwa śląskiego.
Obowiązujące dokumenty i strategie:
- Strategia Zrównoważonego Rozwoju Transportu do 2030 roku
- Narodowy Program Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego 2021–2030
- Strategia Rozwoju Województwa Śląskiego 2030
- Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Śląskiego 2020+
- Strategia Rozwoju Systemu Transportu Województwa Śląskiego
- Regionalny Plan Transportowy dla Województwa Śląskiego
- Regionalna Polityka Miejska Województwa Śląskiego
- Program Ochrony Powietrza Województwa Śląskiego
- Polityka gospodarki niskoemisyjnej dla województwa śląskiego. Regionalna polityka energetyczna do roku 2030
- Regionalna Polityka Rowerowa Województwa Śląskiego
- Plan zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego Województwa Śląskiego
- Strategia Regionalnych Inwestycji Terytorialnych Subregionu Zachodniego Województwa Śląskiego
Przyjęty SUMP jest spójny z wyżej wymienionymi dokumentami.
Kluczowi interesariusze (przykłady):
| Jednostki samorządu terytorialnego realizujące wspólną strategię ponadlokalną | – przedstawiciele poszczególnych gmin i powiatów wchodzących w skład Związku Gmin i Powiatów Subregionu Zachodniego Województwa Śląskiego z siedzibą w Rybniku, przedstawicielami gmin i powiatów ościennych, samorządu województwa, – przedstawiciele jednostek zależnych / podległych / wydziałów członków Związku Gmin i Powiatów Subregionu Zachodniego Województwa Śląskiego z siedzibą w Rybniku, spółek samorządowych itp., w tym osobami odpowiedzialnymi za transport, planowanie przestrzenne, edukację, bezpieczeństwo ruchu i ochronę środowiska – Gmina i Miasto Czerwionka-Leszczyny, Gmina Gaszowice, Gmina Godów, Gmina Gorzyce, Miasto Jastrzębie-Zdrój, Gmina Jejkowice, Gmina Kornowac, Gmina Krzanowice, Gmina Krzyżanowice, Miasto Kuźnia Raciborska, Gmina Lubomia, Gmina Lyski, Gmina Marklowice, Gmina Mszana, Gmina Nędza, Gmina Pietrowice Wielkie, Miasto Pszów, Miasto Racibórz, Gmina Radlin, Gmina Rudnik, Miasto Rybnik, Miasto Rydułtowy, Gmina Świerklany, Miasto Wodzisław Śląski, Miasto Żory |
| Zarządcy dróg i operatorzy transportu zbiorowego | przedstawiciele publicznego transportu zbiorowego (miejskiego, podmiejskiego, międzymiastowego, przewoźników prywatnych) i zarządców infrastruktury (np. GDDKiA, PKP PLK, Zarząd Dróg Wojewódzkich, kolejowi przewoźnicy regionalni |
| Organizacje pozarządowe | przedstawiciele stowarzyszeń i aktywistów, lokalnych grup działania, rad osiedli/dzielnic, rad seniorów, organizacji pozarządowych, lokalnych środowisk naukowych, np.: – Uniwersytet Trzeciego Wieku w Rybniku – Wodzisławski Uniwersytet Trzeciego Wieku – Stowarzyszenie OLIGOS – Rybnicka Rada Kobiet – Młodzieżowa Rada Miasta Rybnik – Rybnicka Rada Seniorów – Centrum Organizacji Pozarządowych – Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych – Forum Organizacji Pozarządowych Subregionu Zachodniego – Stowarzyszenie Gmin Dorzecza Górnej Odry – LGD Morawskie Wrota – LGD Lyskor – organizacje osób z niepełnosprawnościami, – użytkownicy transportu, – Towarzystwo Entuzjastów Kolei w Rybniku, – Komisja Turystyki Kolarskiej „Sokół” w Radlinie – Oddziałowa Komisja Turystyki Kolarskiej w Rybniku, – Koło PTTK „Sokół” w Żorach. |
| Instytucje edukacyjne | przedstawiciele szkół podstawowych, liceów, techników, szkół zawodowych oraz szkół wyższych |
| Przedsiębiorcy i instytucje | – przedstawiciele firm, pracodawców lub obszarów, w szczególności zatrudniających ponad 100 pracowników, – przedstawiciele deweloperów powierzchni mieszkaniowo-usługowych oraz powierzchni przemysłowych, – Izba Przemysłowo – Handlowa w Rybniku – Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna działająca w podstrefie Jastrzębsko-Żorskiej – Raciborska Izba Gospodarcza |
| Mieszkańcy – liderzy społeczny | Przedstawiciele mieszkańców |
Charakterystyka systemu transportowego:
- Transport kolejowy mający duże znaczenie w skali obszaru oraz jego powiązania z najbliższym i dalszym otoczeniem.
- Kilka istniejących systemów komunikacji miejskiej.
- Kilkadziesiąt nieskoordynowanych ze sobą firm świadczących usługi przewozowe w zakresie zbiorowego transportu pasażerskiego.
Potrzeby obszaru funkcjonalnego:
- Podnoszenie świadomości i zmiana zachowań mobilnościowych mieszkańców.
- Potrzeba integracji różnych przewoźników (rozkłady jazdy, koordynacja).
- Potrzeba ograniczenia ruchu pojazdów i zmiany modalnej podróży.
- Planowanie przestrzenne wspierające ograniczanie mobilności indywidualnej, nawiązujące do idei miasta 15-minutowego.
Ocena potencjału instytucjonalnego:
- Związek Gmin i Powiatów Subregionu Zachodniego Województwa Śląskiego posiada odpowiednie struktury oraz środki finansowe, co pozwoliło na opracowanie Planu Zrównoważonej Mobilności Miejskiej. Należy jednak pamiętać, że złożoność obszaru z jednej strony wymagała wysiłku instytucjonalnego (już samo powstanie Związku było trudne i należy to ocenić pozytywnie), a z drugiej bardzo dużego doświadczenia merytorycznego, obejmującego różne specjalności związane z planowaniem strategicznym, przestrzennym i transportowym.
Ciekawostki:
- Rybnik posiada, wrzecionowaty układ urbanistyczny z rynkiem pośrodku oraz zamkiem i kościołem po obu jego stronach. W miejscu obecnego rynku znajdował się staw, czyli właśnie “rybnik”.
- Rybnik stawia na rozwój infrastruktury przyjaznej dla środowiska, promując transport publiczny jako alternatywę dla samochodów osobowych. Miasto już teraz dysponuje jedną z największych flot autobusów wodorowych w Polsce.